Czyste Powietrze tutaj zadziałało za dobrze. Pellet drożeje, a magazyny pustoszeją

W 2023 roku zaledwie 18% wniosków w programie Czyste Powietrze dotyczyło kotłów na biomasę. W styczniu 2026 roku było to już 81%. W ciągu trzech lat Polska przestała wymieniać kopciuchy na pompy ciepła — i zaczęła wymieniać je na piece pelletowe. Skala jest gigantyczna i tworzy problem, który dopiero zaczyna się ujawniać: popyt rośnie szybciej niż podaż surowca.

1. Skala boomu — z 18% do 75% w trzy lata

Najnowsze dane NFOŚiGW pokazują dynamikę, którą trudno zignorować:

• 2023: 18% wniosków o dofinansowanie dotyczyło kotłów na biomasę
• 2024: 48%
• 2025: niecałe 75%
• styczeń 2026: 81%, luty 2026: 78%

Dla porównania — pompy ciepła w tym samym okresie spadły z 64% (styczeń 2023) do 18–21% na początku 2026 roku. Powód jest prosty: kocioł na pellet jest tańszy w zakupie, prostszy w instalacji i nie wymaga modernizacji instalacji grzewczej w starym domu. Dla statystycznego beneficjenta to racjonalny wybór ekonomiczny.

Łączne dofinansowanie wypłacone w ramach programu Czyste Powietrze w 7 lat osiągnęło prawie 17,5 mld zł, a zmodernizowano 453 tys. budynków o niskiej efektywności energetycznej. Większość nowych źródeł ciepła to dziś pellet.

2. Skąd ten boom — trzy nakładające się siły

Wzrost popytu nie wynika z jednej przyczyny. To kombinacja trzech polityk publicznych:

1. Czyste Powietrze — od 2025 roku zamknięto drzwi dla dofinansowań kotłów węglowych i (poza wyjątkami) gazowych. Pellet stał się głównym kierunkiem dotowanym.
2. Uchwały antysmogowe — zakazy używania starych pieców w kolejnych województwach zmuszają do wymiany. Pellet to najtańsza zgodna z normami opcja.
3. Dyrektywa budynkowa UE (EPBD) — dopuszcza biomasę jako źródło ciepła i nie zachęca do gazu. To zmienia kalkulacje na 10–15 lat naprzód.

Efekt jest taki, że państwo subsydiuje popyt, ale nie podaż. To pierwsza lekcja ekonomii, którą warto tu przywołać.

3. Ceny — dynamika ostatnich 4 lat

W okresie 2024–2025 koszt ogrzewania domu kotłem na pellet wzrósł o blisko 8% rok do roku. To więcej niż inflacja — i sygnał, że strukturalny problem narasta.

4. Strukturalny problem — luka 500 tys. ton

Najtrudniejsza liczba w tej analizie:

• Krajowa produkcja: ok. 2,0–2,2 mln ton pelletu rocznie
• Zapotrzebowanie w sezonie grzewczym: do 2,5 mln ton
• Luka: ok. 500 tys. ton, którą wypełnia import — głównie z Ukrainy

Polska jest trzecim producentem pelletu w Europie, mając jednocześnie problem z pokryciem własnego rynku. Dlaczego? Bo część krajowej produkcji eksportujemy — głównie do Niemiec, Belgii i Włoch, gdzie ceny są wyższe.

To klasyczny przykład sytuacji, w której rynek pracuje przeciwko polityce publicznej. Państwo dotuje konsumenta krajowego, a producent sprzedaje za granicę, bo tam więcej zarobi. Efekt: konsument z dotacją trafia na pusty magazyn.

Według prognoz Future Market Insights popyt na biomasę w Europie może rosnąć w tempie ok. 9% rocznie do 2035 roku. To oznacza, że presja cenowa nie zniknie — przeciwnie, będzie się nasilać.

5. Lekarstwo — co można zrobić

Z perspektywy państwa (cztery działania):

1. Dywersyfikacja dotowanych źródeł — przywrócić atrakcyjność pomp ciepła wyższym dofinansowaniem. Trzeba jednak uczciwie powiedzieć rzecz, którą rzadko mówi się głośno: pompa ciepła traci znacząco na wydajności przy temperaturach poniżej −7°C, a to są dokładnie te dni, w których fotowoltaika produkuje najmniej energii. Czyli wtedy, gdy pompa potrzebuje najwięcej prądu — fotowoltaika daje go najmniej. Sama pompa ciepła nie rozwiązuje problemu zimowego — trzeba ją łączyć z drugim źródłem (pellet, sieć ciepłownicza, magazyn energii). Dlatego mądrym kierunkiem jest dotacja systemu hybrydowego, a nie pojedynczego urządzenia.
2. Strategiczne rezerwy biomasy — analogicznie do rezerw paliw kopalnych, pellet w magazynach państwowych na sezony szczytowe. Minister Energii już sygnalizuje współpracę z Rządową Agencją Rezerw Strategicznych.
3. Czasowe ograniczenia eksportu w sezonie grzewczym — kontrowersyjne, ale stosowane w innych krajach UE w sytuacjach kryzysowych.
4. Wsparcie inwestycji w moce produkcyjne — preferencyjne kredyty dla nowych zakładów pelletowych. Dziś państwo dotuje popyt, a powinno też podaż.

Z perspektywy konsumenta (trzy zasady):

1. Kupuj poza sezonem — maj–lipiec to dno cenowe. Magazynowanie 5–7 ton przy stabilnej wilgotności obniża koszty o 15–25%.
2. Inwestuj w hybrydę — pellet jako źródło podstawowe + fotowoltaika z magazynem lub klimatyzator inwerterowy jako uzupełnienie. Dywersyfikacja źródeł = odporność na szoki cenowe.
3. Wybieraj lokalnego producenta z certyfikatem ENplus A1 — krótszy łańcuch logistyczny, wyższa jakość, większa kontrola nad ryzykiem niedoborów. To samo dotyczy każdego innego surowca biomasowego: zrębki, słoma, brykiet. Lokalizacja źródła decyduje o cenie i stabilności dostaw. Platformy łączące lokalnych producentów biomasy z odbiorcami — jak ecova — wpisują się dokładnie w tę logikę: wspieranie krótkich łańcuchów dostaw to nie tylko ekologia, ale i odporność ekonomiczna gospodarstwa domowego.

Podsumowanie

Czyste Powietrze to słusznie prowadzony program, który przesunął miliony gospodarstw od węgla do biomasy. Ale subsydiowanie popytu bez równoległego wsparcia podaży to ekonomiczna pułapka — rynek reaguje wzrostem cen, nie wzrostem produkcji.

Pellet stał się dziś tym, czym był węgiel dla pokoleń wcześniej: głównym, ale podatnym na szoki źródłem ciepła. Dla konsumenta wniosek jest jasny — nie polegaj na jednym źródle i nie kupuj w panice grudniowej. Dla państwa lekcja jest jeszcze ważniejsza: zielona transformacja wymaga planowania całego łańcucha wartości, nie tylko zachęcania do wymiany pieca.

Ekonomia ma długą pamięć. Subwencje, które nie idą w parze z inwestycjami w podaż, kończą się tym samym wzorcem — od stoczni przez węgiel po pellet. Tym razem warto wyciągnąć wnioski wcześniej.

Bibliografia

1. NFOŚiGW: „Czyste Powietrze w liczbach", statystyki programu 2018–2026. Link: https://czystepowietrze.gov.pl/efekty-programu/czyste-powietrze-w-liczbach
2. Spider's Web Bizblog: „Pellet króluje w Czystym Powietrzu. Pompy ciepła daleko z tyłu", 2026. Link: https://bizblog.spidersweb.pl/czyste-powietrze-biomasa-dalej-najpopularniejsza
3. Feniks Pellets: „Rynek pelletu w Polsce — podsumowanie 2025 r. i wyzwania na 2026 r.", 2026. Link: https://fenikspellets.eu/
4. Bioenergy Europe Statistical Report: PELLETS 2024. Link: https://bioenergyeurope.org/
5. Magazyn Biomasa: „Pellet w sezonie grzewczym 2024/2025", 2024. Link: https://magazynbiomasa.pl/
6. Polski Alarm Smogowy: Monitoring kosztów ogrzewania, 2025–2026. Link: https://polskialarmsmogowy.pl/
7. Future Market Insights: Wood Pellet Market Forecast 2025–2035. Link: https://www.futuremarketinsights.com/